Nowy system kontroli granicznej EES rusza 12 października 2025 roku. Koniec ze stemplami w paszporcie!
Od 12 października 2025 roku Unia Europejska i kraje strefy Schengen wprowadzą nowy, cyfrowy system kontroli granicznej – Entry/Exit System (EES). To ogromna zmiana dla milionów podróżnych spoza UE, którzy przekraczają granice unijne w celach turystycznych, biznesowych lub rodzinnych. Tradycyjne stemplowanie paszportów odejdzie do historii, a jego miejsce zajmie elektroniczna rejestracja danych biometrycznych i wjazdów/wyjazdów. Pełne wdrożenie systemu planowane jest na 10 kwietnia 2026 roku.
Cyfrowe granice zamiast stempla – jak działa system EES?
Nowy Entry/Exit System będzie automatycznie zapisywał informacje o podróżnych spoza Unii Europejskiej przy każdym przekroczeniu granicy zewnętrznej strefy Schengen. Rejestrowane będą:
dane z dokumentu podróży, data i miejsce wjazdu oraz wyjazdu, biometria – zdjęcie twarzy i odciski palców.
EES obejmie obywateli państw trzecich, którzy podróżują do krajów UE na krótki pobyt (do 90 dni w ciągu 180 dni) – niezależnie od tego, czy potrzebują wizy, czy też wjeżdżają bezwizowo.
System ma zautomatyzować kontrole graniczne, skrócić czas odpraw i wyeliminować błędy wynikające z ręcznego stemplowania dokumentów.
Kogo EES nie obejmuje?
Nowe zasady nie dotyczą posiadaczy ważnych kart pobytu lub zezwoleń na pobyt wydanych przez kraje Unii Europejskiej i Schengen. Oznacza to, że osoby mieszkające legalnie np. w Norwegii, Polsce czy Niemczech nie będą rejestrowane w systemie EES, dopóki ich status rezydenta pozostaje ważny.
Z obowiązku rejestracji zwolnieni są również:
obywatele UE oraz krajów stowarzyszonych (Norwegii, Islandii, Liechtensteinu, Szwajcarii), dyplomaci i członkowie misji NATO, uczestnicy programów edukacyjnych, badawczych i wymian międzynarodowych, osoby podróżujące służbowo w ramach przeniesień korporacyjnych.
Warto jednak pamiętać, że utrata statusu rezydenta (np. brak odnowienia pozwolenia na pobyt) automatycznie oznacza objęcie zasadami EES.
Dane biometryczne i bezpieczeństwo podróży
W zależności od rodzaju wjazdu, system EES będzie gromadził różny zakres danych:
Podróżni z wizą – tylko zdjęcie twarzy (odciski palców już są w systemie wizowym VIS). Podróżni bezwizowi – zdjęcie twarzy oraz cztery odciski palców.
Dzieci poniżej 12 roku życia nie będą miały pobieranych odcisków palców.
Nowy system ma wzmocnić bezpieczeństwo granic Unii Europejskiej i ograniczyć nadużycia tożsamościowe. Ułatwi również identyfikację osób, które przekroczyły dozwolony czas pobytu, lub próbują wjechać z fałszywymi dokumentami.
Co się stanie, jeśli przekroczysz dozwolony pobyt?
Osoby, które spędzą w strefie Schengen więcej niż 90 dni w ciągu 180 dni, zostaną automatycznie oznaczone w systemie jako overstayerzy. W przypadku próby ponownego wjazdu, EES uniemożliwi przekroczenie granicy, a informacja o odmowie zostanie zarejestrowana.
Mniej kolejek, więcej technologii
Choć pierwsza rejestracja w systemie EES może potrwać dłużej (z powodu pobierania danych biometrycznych), w przyszłości podróżowanie ma stać się szybsze i bardziej zautomatyzowane. Na wielu przejściach granicznych pojawią się bramki samoobsługowe, które pozwolą na odprawę w kilka sekund.
EES to część szerszej strategii cyfryzacji i bezpieczeństwa granic UE, a także krok w stronę pełnej integracji z nadchodzącym systemem ETIAS – elektronicznym zezwoleniem podróży dla obywateli krajów bezwizowych.
Co warto zapamiętać?
Start systemu EES: 12 października 2025 r. Pełne wdrożenie: do 10 kwietnia 2026 r. Nie dotyczy: posiadaczy kart pobytu i obywateli UE. Dotyczy: podróżnych spoza UE, wjeżdżających na krótki pobyt (do 90 dni). Cel: automatyzacja kontroli, bezpieczeństwo, koniec ze stemplami w paszporcie.
Źródło: travel-europe.europa.eu/ees
