Operacje raka jajnika w Stavanger mogą zostać przeniesione do Bergen. Plan Helse Vest wywołał protest mieszkańców i sprzeciw miejscowego szpitala. Administracja mówi o jakości i stabilności leczenia. Pacjentki mają jednak prawo pytać: dlaczego zamiast wzmacniać istniejący zespół, region rozważa odebranie mu części zabiegów?
We wtorek 20 października 2026 roku na Torget w Stavanger odbyła się demonstracja przeciwko przeniesieniu chirurgicznego leczenia raka jajnika do Haukeland universitetssjukehus w Bergen. Według Aftenbladet uczestniczyło w niej kilkaset osób. Wśród przemawiających była Anne Kristoff, lekarka z kliniki kobiecej Stavanger universitetssjukehus (SUS).
Spór dotyczy przyszłości specjalistycznego leczenia kobiet z południowego Rogaland, w tym mieszkanek Stavanger i Sandnes. Obejmuje zarówno bezpieczeństwo operacji, jak i dostępność opieki oraz utrzymanie doświadczonej kadry.
Czy operacje raka jajnika znikną ze Stavanger?
Na razie nie zapadła ostateczna decyzja. Administracja Helse Vest rekomenduje skupienie operacji raka jajnika w Bergen. Zarząd regionalnej instytucji ma rozpatrzyć sprawę 22 października 2026 roku.
Wstępnie wskazano termin od 1 stycznia 2030 roku, najpóźniej w 2032 roku. Przeniesienie ma nastąpić dopiero po spełnieniu wymaganych warunków.
Propozycja zakłada pozostawienie diagnostyki, leczenia farmakologicznego i kontroli w lokalnych placówkach. Operacje raka trzonu macicy mają nadal odbywać się zarówno w Stavanger, jak i Bergen.
Dlaczego Helse Vest chce przenieść operacje do Bergen?
Administracja argumentuje, że chirurgia raka jajnika wymaga dużego doświadczenia i regularnego wykonywania skomplikowanych zabiegów.
Według Helse Vest w ostatnich czterech latach wykonywano w regionie średnio około 86 operacji rocznie: 62 w Bergen i 24 w Stavanger. Zdaniem administracji skupienie ich w jednym miejscu pozwoli zbudować stabilniejszy zespół.
Zarządy Helse Bergen, Helse Førde i Helse Fonna popierają proponowane rozwiązanie. Zarząd Helse Stavanger chce utrzymania obecnego podziału.
Brakuje specjalistów. Dlaczego nie zatrudnić kolejnych?
Rekrutacja jest częścią planu. Dokumentacja przewiduje wzmacnianie zespołu w Bergen, w tym pozyskanie doświadczonych chirurgów zajmujących się nowotworami ginekologicznymi. Wskazuje cel budowy zespołu liczącego co najmniej sześciu takich specjalistów.
Według Helse Vest problemem jest jednak również liczba operacji, które miałyby być dzielone między dwa ośrodki. Administracja uważa, że na dłuższą metę może ona nie wystarczyć do utrzymania dwóch odpowiednio silnych zespołów.
To nie oznacza, że w Stavanger nie ma dobrej kadry. Dokument przygotowany dla zarządu potwierdza, że po utracie doświadczonych lekarzy w Bergen w 2024 roku to Stavanger pomagało zabezpieczać opiekę w regionie.
Dlatego zasadne jest pytanie: czy wystarczająco porównano centralizację z możliwością dalszego wzmacniania obu zespołów i ich współpracy?
Stavanger ostrzega przed osłabieniem całego leczenia
W stanowisku dołączonym do regionalnego raportu Helse Stavanger podkreśla znaczenie ciągłości opieki. Operacja jest częścią procesu obejmującego diagnostykę, leczenie farmakologiczne i dalszą obserwację.
Szpital wskazuje też, że przywoływany przez niego raport dotyczący nowotworów ginekologicznych nie wykazuje różnicy przeżywalności między pacjentkami operowanymi w SUS i Haukeland. Kwestionuje sposób oceny części wariantów reorganizacji oraz ostrzega przed konsekwencjami dla kompetencji i rekrutacji.
Nie jest to więc wyłącznie lokalny konflikt o prestiż. W dokumentach zapisano rzeczywistą różnicę stanowisk medycznych.
Czy leczenie w Bergen daje większe szanse przeżycia?
Dostępne materiały nie pozwalają na tak jednoznaczne stwierdzenie.
Helsedirektoratet wyjaśnia, że publikowany wskaźnik pięcioletniej przeżywalności przypisuje pacjentki według miejsca zamieszkania. Nie stanowi prostego rankingu szpitali wykonujących operacje. Wyniki zależą także od stadium nowotworu, wieku, innych chorób i cech samego guza.
Dokument Helse Vest ostrzega przed porównywaniem małych grup pacjentek. Przyznaje również, że proponowany wariant — przeniesienie tylko operacji raka jajnika — nie był osobno omawiany w zewnętrznej ocenie ekspertów, którzy rekomendowali szerszą centralizację.
Po co nowy szpital, skoro na operację trzeba będzie jechać do Bergen?
Nowy SUS służy wielu grupom pacjentów. Przeniesienie jednego rodzaju operacji nie przekreśla sensu całej inwestycji. Nie odbiera jednak mieszkańcom prawa do pytania, jakie specjalistyczne leczenie ma być dostępne w ich regionie.
Dla kobiety chorej na raka liczy się nie tylko wyposażenie budynku. Ważne są również dostęp do lekarzy, ciągłość opieki i możliwość korzystania ze wsparcia bliskich.
Przed zmianą organizacji leczenia należy więc jasno wykazać, jakie korzyści uzasadniają konieczność wyjazdu na operację i jak zostaną ograniczone dodatkowe obciążenia pacjentek.
Czy centralizacja ma przynieść oszczędności?
W odpowiedzi na pytanie parlamentarne minister zdrowia Jan Christian Vestre przekazał 2 października, że według Helse Vest nie wykonano kalkulacji kosztów tej sprawy.
Minister potwierdził również rozbieżne oceny fachowe: przedstawiono argumenty za poprawą jakości dzięki centralizacji, ale także ostrzeżenia przed zwiększeniem ryzyka.
Nie można zatem przedstawiać oszczędności jako potwierdzonego powodu planowanych zmian. Brak kalkulacji pozostawia jednak pytanie o pełne koszty reorganizacji.
Co dalej z operacjami raka jajnika w SUS?
Sprawa ma trafić pod obrady zarządu Helse Vest 22 października. Nawet zatwierdzenie rekomendacji nie oznaczałoby natychmiastowego przeniesienia zabiegów.
Przed podjęciem decyzji pacjentki powinny otrzymać konkretne odpowiedzi: jak zostanie zabezpieczona kadra, dlaczego wzmacnianie obecnego modelu uznano za niewystarczające i jak będzie oceniane bezpieczeństwo zmian.
Nowoczesny szpital jest potrzebny. Równie potrzebni są specjaliści i jasny plan, jakie leczenie mieszkańcy otrzymają na miejscu.
Stan informacji: 20 października 2026 roku, przed posiedzeniem zarządu Helse Vest.
Źródła: Helse Vest — komunikat i dokumentacja sprawy 114/26; regionalny raport o leczeniu nowotworów ginekologicznych wraz ze stanowiskiem Helse Stavanger; Helsedirektoratet; odpowiedź ministra zdrowia w Stortingu z 2 października 2026 roku; relacja Aftenbladet z protestu.
